ตัณหา คือ เครื่องนำาไปสู่ภพใหม่ อันเป็นเหตุเกิดทุกข์

 

(ภาพนี้จากผนังโบสถ์ บ้านทุ่งคา ต แม่สุก อ แจ้ห่ม ลำปาง)

ตัณหา คือ เครื่องนำาไปสู่ภพใหม่  อันเป็นเหตุเกิดทุกข์

ภิกษุทั้งหลาย ! 

ถ้าบุคคลย่อมคิด ถึงสิ่งใดอยู่ (เจเตติ) 

ย่อมดำาริ ถึงสิ่งใดอยู่ (ปกปฺเปติ) 

และย่อมมีใจฝังลงไป ในสิ่งใดอยู่ (อนุเสติ)

(อารมฺมณเมตํโหติ วิญญาณสฺส ฐิติยา)

สิ่งนั้นย่อมเป็นอารมณ์เพื่อการตั้งอยู่แห่งวิญญาณ

(อารมฺมเณ สติ ปติฏฺฐา วิญญาณสฺส โหติ)

เมื่ออารมณ์ มีอยู่, ความตั้งขึ้นเฉพาะแห่งวิญญาณ ย่อมมี

(ตสฺมึ ปติฏฺฐิเต วิญญาเณ วิรูเฬฺห นติ โหติ)

เมื่อวิญญาณนั้น ตั้งขึ้นเฉพาะ เจริญงอกงามแล้ว, ย่อมมีการน้อมไป

(นติยา สติ อาคติคติ โหติ)

เมื่อมีการน้อมไป, ย่อมมีการไปการมา

(อาคติคติยา สติ จุตูปปาโต โหติ)

เมื่อมีการไปการมา, ย่อมมีการเคลื่อนการบังเกิด 42 พุ ทธวจน

เมื่อมีการเคลื่อนการบังเกิด, ชาติชรามรณะ โสกะปริเทวะฯ 

จึงเกิดขึ้นครบถ้วน

ความเกิดขึ้นพร้อมแห่งกองทุกข์ทั้งสิ้นนี้ ย่อมมี ด้วยอาการอย่างนี้.

ภิกษุทั้งหลาย ! 

ถ้าบุคคลย่อมไม่คิดถึงสิ่งใด ย่อมไม่ดำาริถึงสิ่งใด 

แต่เขายังมีใจปักลงไปในสิ่งใดอยู่

สิ่งนั้นย่อมเป็นอารมณ์เพื่อการตั้งอยู่แห่งวิญญาณ.

เมื่ออารมณ์ มีอยู่, ความตั้งขึ้นเฉพาะแห่งวิญญาณย่อมมี 

เมื่อวิญญาณนั้น ตั้งขึ้นเฉพาะ เจริญงอกงามแล้ว, ย่อมมีการน้อมไป

เมื่อมีการน้อมไป, ย่อมมีการไปการมา 

เมื่อมีการไปการมา, ย่อมมีการเคลื่อนการบังเกิด 

เมื่อมีการเคลื่อนการบังเกิด, ชาติชรามรณะ โสกะปริเทวะฯ 

จึงเกิดขึ้นครบถ้วน 

ความเกิดขึ้นพร้อมแห่งกองทุกข์ทั้งสิ้นนี้ ย่อมมี ด้วยอาการอย่างนี้.

นิทาน. สํ. ๑๖/๖๘๐/๑๔๙.